مهمترين منابع

فصلنامه ي جشن كتاب دوره ي جديد شماره ي 2 تابستان 1386

ماهنامه ي پرواز

جشن های ماهیانه

جشن آذرگان

رايانامه (نسخه ي الكترونيكي يا ebook) جشن آذرگان را مي توانيد از نشاني زير پايين گيري (دانلود) كنيد:

http://www.2shared.com/file/2501344/3541679c/Azargan.html

كاري از سازمان فرهنگي پژوهشي اَوَرداد شاهين شهر

تارنگار(Weblog): http://avardad.blogfa.com

گردآوری: معین صادقیان

رايانامه(Email): Moein_Sadeghian@noavar.com

تلفن: 09356216208

منبع:amordad.net

گروه باستانشناسان ایرانی - لهستانی در پشت سد تنگاب، در فیروز آباد فارس آثار کارگاههای شراب سازی دوران ساسانیان را بدست آوردند.
حسین توفیقیان سرپرست گروه کاوش گفت: در ساختمان این کارگاه از سنگ وگچ استفاده شده است، و این کارگاه از سه بخش گوناگون درست شده بود

یکی از بخشها ویژه خشک کردن انگور ها و بخشی دیگر برای افشردن آب انگورها وبخش سوم برای ذخیره شرابها. سرپرست گروه گفت که این مرکز شراب سازی در زمینی به گسترش 7 هکتار بر پا شده بود.

بخشی از این یادمان تاریخی ، هنگام جاده سازی پشت سد تنگاب، از میان رفته است.کاوشها در دیگر بخش ها که هنوز زیر آب نرفته اند انجام شده است.

آثار تاکستان هایی در 20کیلومتری این مرکز شراب سازی بدست آمده است. این مرکز نزدیک شهر باستانی گورنخستین جایگاه ساسانیان می باشد
دو سال پیش کهن ترین کارگاه شراب سازی جهان، در منطقه حاجی فیروز تپه در کوههای زاگرس کشف شد. که مربوط به 5000 تا 5500 سال پیش از میلاد مسیح می باشد . ولی حکومت جمهوری اسلامی از آن بنام مرکز سرکه سازی در هفت هزار سال پیش نام برد!!

چُغازَنبيل نيايشگاهي است باستاني که در زمان ايلاميها ساخته شده است. چغازنبيل بخش باقي ماند
اين نيايشگاه توسط اونتاش گال (پيرامون 1250 پ.م.)، پادشاه بزرگ ايلام، و براي ستايش ايزد اينشوشيناک، نگهبان شهر شوش، ساخته شده است.

مکان جغرافيايي چغازنبيل در 45 کيلومتري جنوب شهر شوش در نزديکي منطقه باستاني هفت تپه مي باشد . ( در محور اصلي شوش به اهواز ) بلندي آغازين آن 52 متر و 5 طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن 25 متر و تنها 2 طبقه و نيم از آن باقي مانده است. چغازنبيل واژه‌اي محلي به معناي زنبيل واژگون است و نام باستاني اين بنا بشمار نمي‌آيد. همچنين زيگورات در زبان عيلامي به معناي نيايشگاه است. اين مکان نزد باستانشناسان به دور اونتاش معروف است که به معناي شهر اونتاش است. اونتاش گال پادشاه عيلامي است که دستور ساخت اين شهر مذهبي را داده است. بناي چغازنبيل در ميانه اين شهر واقع شده است و مرتفع‌ترين بخش آن است. بلندي آغازين اين بنا 52 متر در قالب 5 طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن 25 متر و تنها 2 طبقه و نيم از آن باقي مانده است. مسير دستيابي به چغازنبيل از طريق جاده اهواز به شوش است اما مکان آن دقيقاً بين شوشتر و شوش در کناره رود دز قرار دارد و اين خود حکايت از اين دارد که در زمان ايجاد زيگورات شهرهاي شوش و شوشتر هر دو وجود داشته اند. اين نيايشگاه توسط اونتاش ناپيريش (حدود 1250 پ.م.)، پادشاه بزرگ عيلام، و براي ستايش ايزد اينشوشيناک، الهه نگهبان شهر شوش، ساخته شده است. و در حمله سپاه خونريز آشور بانيپال به همراه تمدن عيلامي ويران گرديد. قرنهاي متمادي اين بنا در زير خاک به شکل زنبيلي واژگون مدفون بود تا اينکه به دست رومن گيرشمن فرانسوي در زمان پهلوي دوم از آن خاکبرداري گرديد. گرچه خاکبرداري از اين بناي محدب متقارن واقع شده در دل دشت صاف موجب تکميل دانش دنيا نسبت به پيشينه باستاني ايرانيان گرديد اما پس از گذشت حدود 50 سال از اين کشف، دست عوامل فرساينده طبيعي و بي دفاع گذاشتن اين بما در برابر آنها آسيبهاي فراواني را به اين بناي خشتي - گلي وارد کرده و خصوصا باقيمانده طبقات بالايي را نيز دچار فرسايش شديد کرده است. چغازنبيل جزوه معدود بناهاي ايراني است که در فهرست آثار ميراث جهاني يونسکو ثبت شده است.ضمنا در بعضي از کتب تاريخي نام قديمي شوش (چغازنبيل)ناميده شده است.

^{تاريخچه چلوكباب}

^{مورخين و جهانگردان اروپايي كه در دوران صفويه از ا يران ديدن كرده اند درباره چلوها، پلوها، ترشي ها و مرباها كه در ايران طبخ مي گرديده است مطالب بسيار زيادي نوشته اند ولي هرگز راجع به چلوكباب حرفي به ميان نيامده است. به احتمال زياد بر اساس مطالبي كه توسط ميرزامحمدرضامعتمدالكتاب نويسنده كتاب تاريخ قاجاربيان شده است. به دستور شخصي ناصرالدين شاه كه اصليتي قفقازي داشته است و بر اساس نوع كبابي كه در آن منطقه طبخ مي شده استتهيه مي شده است كه توسط آشپزان ناصرالدين شاه بعد از مدتي تغيير شكل داده شده است و به صورت امروزي در آمده است.}

آرش کمان‌گير


«آرش» (به اوستايي: erekhsha؛ به پهلوي: eresh؛ به معناي: درخشنده) يكي از پهلوانان پرآوازه در حماسه‌هاي ملي ايران است كه از او همواره به عنوان نماد ميهن‌پرستي و از جان گذشتگي ياد شده است. او كسي است كه در زمان جنگ ايران و توران، طبق توافق طرفين، تيري را به بهاي جان خويش پرتاب مي‌كند تا نقطه‌ي فرود آن، مرز دو كشور تعيين شود و ستيزه‌ها پايان يابد.

پيشينه‌ي حماسه‌ي «آرش» به عصر اوستايي راه مي‌برد و ظاهراً مشتركاتي نيز ميان وي و اسطوره‌ي «ويشنو» در هند شناسايي شده است [بهار، ص 405]. در تيشتر يشت (بند 7-6) مي‌خوانيم: «تيشتر، ستاره‌ي درخشان فرهمند را مي‌ستاييم كه شتابان به سوي درياي فراخ‌كرت (به اوستايي: Vouru-Kasha) بتازد؛ چون آن تير در هوا پران كه «آرش» چابك- تير (بهترين چابك- تير آريايي) از كوه «خشَ اُثَ» (Khshaotha) به سوي كوه «خونونت» (Khvanvant) بيانداخت. آن گاه اهوره مزدا او را ياري داد و آب‌ها و گياهان و مهر فراخ - چراگاه، راهي فراخ را بر وي گشودند». صفتي كه در متن اوستايي به آرش تعلق گرفته، «Khshwivi-ishu» است به معناي: [دارنده‌ي] تير تند و تيز (= چابك - تير). البته در متون فارسي، از آرش با صفت «كمان‌گير» نيز ياد شده است؛ مانند اين بيت فخرالدين اسعد گرگاني: از آن خوانند آرش را كمان‌گير /// كه از رويان به مرو انداخت او تير.

در متون پهلوي نيز از آرش ياد شده است. در رساله‌ي پهلوي «ماه فروردين، روز خرداد» مي‌خوانيم: «[در] ماه فروردين روز خرداد (= روز ششم ماه)، منوچهر و آرش شيوا - تير، زمين از افراسياب توراني بازستاندند» [متون پهلوي، ص 142].

از حماسه‌ي آرش در متون تاريخي عهد اسلامي به تفصيل سخن رفته است. در كتاب «مجمل التواريخ و القصص» (520 ق) مي‌خوانيم: «… افراسياب تاختن‌ها آورد و منوچهر چند بار زال را پذيره (= به مقابله) فرستاد تا ايشان را از جيحون زان سو تر كند. پس يك راه (= بار) افراسياب با سپاهي بي‌اندازه بيامد و چند سال منوچهر را حصار داد و اندر طبرستان سام و زال غايب بودند. و بر آخر صلح افتاد بر تير انداختن آرش، و [تير او] از قلعه‌ي آمل به عقبه‌ي مزدوران (= نزديك سرخس) برسيد و آن [را] مرز توران خوانده‌اند» [ص 42].

ابوريحان بيروني ماجراي آرش را در ضمن بيان علت برگزاري جشن در روز سيزدهم تيرماه (جشن تيرگان) روايت مي‌كند. وي مي‌نويسد: «افراسياب چون به كشور ايران غلبه كرد و منوچهر را در طبرستان بر محاصره گرفت، منوچهر از افراسياب خواهش كرد كه از كشور ايران به اندازه‌ي پرتاب يك تير به او بدهد. يكي از فرشتگان كه نام او «اسفندارمذ» (به اوستايي: Spenta-Armaita) بود، حاضر شد و منوچهر را امر كرد كه تير و كمان بگيرد، به اندازه‌اي كه به سازنده‌ي آن نشان داد - چنان كه در كتاب اوستا ذكر شده - و آرش را كه مردي با ديانت بود حاضر كردند. [منوچهر] گفت كه تو بايد اين تير و كمان را بگيري و پرتاب كني.

آرش برپا خاست و برهنه شد و گفت اي پادشاه و اي مردم! بدن مرا ببينيد كه از هر زخمي و جراحتي و علتي سالم است و من يقين دارم كه چون با اين كمان اين تير را بياندازم، پاره پاره خواهم شد و خود را تلف خواهم نمود. ولي من خود را فداي شما كردم. پس برهنه شد و به قوت و نيرويي كه خداوند به او داده بود، كمان را تا بناگوش خود كشيد و خود پاره پاره شد و خداوند باد را امر كرد كه تير او را از كوه رويان بردارد و به اقصاي خراسان كه ميان فرغانه و طبرستان است پرتاب كند. اين تير در موقع فرود آمدن به درخت گردوي بزرگي گرفت كه در جهان از بزرگي مانند نداشت و برخي گفته‌اند كه از محل پرتاب آن تا آن جا هزار فرسخ بود و منوچهر و افراسياب به همين مقدار زمين با هم صلح كردند و اين قضيه در چنين روزي (سيزدهم تيرماه) بود و مردم آن را عيد گرفتند» [آثار الباقيه، ص 8 -287].

با وجود آن كه از حماسه‌ي آرش در غالب متون عهد اسلامي ياد شده است، اما در مهم‌ترين متن حماسي ايران - شاهنامه‌ي فردوسي - نه تنها سخني از آرش نرفته بل كه كل جنگ‌هاي منوچهر و افراسياب نيز از قلم افتاده است. آن آرشي كه در شاهنامه گهگاه نامي از وي مي‌رود و نياي اشكانيان دانسته مي‌شود (بزرگان كه از تخم آرش بدند/// دلير و سبكسار و سركش بدند) همان «كي آرش» (به اوستايي: kavi Arshan) پسر «كوي اييپي وهو» (kavi Aipivohu)، پسر «كي قباد» (به اوستايي: Kavi Kavata) است [صفا، ص 570].

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
كتاب‌نامه:
* «آثار الباقيه»: ابوريحان بيروني، ترجمه‌ي اكبر داناسرشت، انتشارات ابن سينا، 1352
* بهار، مهرداد: «از اسطوره تا تاريخ»، نشر چشمه، 1377
* صفا، ذبيح الله: «حماسه سرايي در ايران»، انتشارات فردوسي، 1374
* «متون پهلوي»: تأليف جاماسب‌جي دستور منوچهرجي جاماسب، ترجمه‌ي سعيد عريان، كتاب‌خانه‌ي ملي جمهوري اسلامي ايران، 1371
* «مجمل التواريخ و القصص»، به تصحيح ملك الشعراي بهار، انتشارات چاپ‌خانه‌ي خاور، 1318

کژفکری دررابطه با مفاخرملی

روزنامه جمهوری اسلامی درشماره امروزخود ازقول آیات عظام نوشته است که چرا کنگره هایی مانند کنگره مولوی برای پیامبروائمه برگزار نمی شودوکنگره مولوی باعث تاسف!!است.دراین جا جادارد نکاتی چند رابه این بزرگان یا...یادآورشوم:

1نخست اینکه کسی دررابطه بااین موضوع که بزرگداشت وشناخت پیامبروائمه نیازدنیای ماست شکی ندارد اما آیا سخن مولانا جز نزدیکی به خداوندو تبیین اندیشه اسلامی است؟کما اینکه اگرازلحاظ تعداد نیز بررسی کنیم همایشها وبزرگداشت های دینی درچند سال اخیر چندین برابر همایش ها وبزرگداشت های ملی بوده است.

2.ازسوی دیگراستاد دانشگاهی می گفت:مدت هاست ازدانشگاه اصفهان درخواست برگزاری همایشی دررابطه با مولوی کرده ایم اما هربار باجمله (دردست بررسی است )روبرو شده ایم حال آنکه روشن است دررابطه بامسایل مذهبی برگزاری همایش هابسیارساده تروپذیرفته  تراست.

نقدی بر واژه نامه غزلهای حافظ

این هفته ازدریای بیکران حافظ شناسی گوشه هایی از نقدی را آورده ام ازمهدی برهانی برواژه نامه غزلهای حافظ که حسین خدیوجم در136 صفحه به وسیله نشرناشر به چاپ رسانده است.دوستان علاقه مند برای آگاهی بهتروبیشتر ازمنابع اضافی میتوانند با بنده ارتباط داشته باشند:09139139599    حسین قلی پور-اورداد شاهین شهر

هنگامیکه این کتاب منتشرشد بسیاری ازتشنگان مطالعه وتحقیق خوشحال شدندومن نیزنظر به ارادتی  که به حافظ دارم باامید مطالعه یک کتاب ارزنده آن راخریدم.اما باید بی مقدمه وتعارف بگویم این کتاب نه تنها مرا قانع نکردبلکه مصمم شدم نقدی برآن بنویسم شایددرآینده اثری شودکامل ودرخورشان خواجه شیراز.باتوجه به مقدمه ناشر درص5خواننده انتظاردونکته را داردکه باآن درکتاب برخوردکند.اول ازهمه توضیح کلیه لغات ومفاهیم مختلف آن درشعرحافظودیگرآنکه اثری ازمطالعه قرآن وبوستان سعدی ومسافرت های مولف دراین کتاب منعکس باشد.بایداذهان کرد این کتاب تعداد زیادی ازلغات مشکل دیوان حافظ راازقلم انداخته است...

موضوع دیگر مباحث عرفانی آن است.ورود به مباحث عرفانی(همانطورکه آقای خدیوجم به نقل ازعلامه قزوینی خطاب به دکترغنی آورده است)محتاج مطالعات کافی است.درچهارصفحه نمی توان مطلبی عنوان کرد که راهگشاباشد..

یادرمورد رندی نه تنها ازدیدگاه شاعرمورد بررسی قرار نگرفته بلکه دربیان معنی عادی آنهم غفلت شده وازاین سهل انگاریها فراوان دیده می شودآنگاه خواننده درمیماند که مولف ازگردآوری این مطالب چه غرضی داشته است.ماباید درخصوص مفاخرادبی خود خاصه دراین مرحله ازتاریخ تعصب بیشتری داشته باشیم...متن کامل این نقد درجلد دوم حافظ شناسی سعیدنیازکرمانی.

http://www.2shared.com/file/2416498/e7fd81d3/5000.html

http://www.2shared.com/file/2416433/8ac0b0d1/200.html

http://www.2shared.com/file/2416472/99ab4543/1000.html?

http://www.2shared.com/file/2416479/e799ccb/2000.html

روز جهانی کوروش کبیر گرامی باد!

هفتم آبان مصادف با 29 اکتبر روزی است که کوروش کبیر منشور آزادی را بیان کرد و این روز، روز جهانی کوروش کبیر است!
کوروش کبیر زمانی که وارد بابل شد در معبد مردوک خدای بابلیان با دست خود تاج بر سر نهاد و منشور آزادی نوع بشر را خواند،باید تصدیق کنم که این منشور آزادی از اعلامیه حقوق بشر که انقلابیون فرانسه تصویب کردند برتر است و معنویت بیشتری دارد.
او برده داری را برانداخت،او و حکامش هرگز کاری نمی کردند که به معتقدات دینی و ملی و حقوق مردم لطمه وارد بیاید.
آزاد کردن بزرگان یهودی در بابل و بازگردانیدن آنها به یوده و اورشلیم با کمک مالی پادشاه ایران سعادت بخش ترین واقعه ایست که در طول 2500 سال تا آغاز قرن بیستم برای یهودیان پیش آمد و شرح مفصل این واقعه در اسناد مذهبی یهودیان هست و تورات هم بالنسبه با تفصیل آن واقعه را شرح نموده است.به همین دلیل یهودیان او را (مسیاح من) یعنی (مسیح من) می خواندند و در همان موقع روغن مقدس بر سرش مالیدند.

تاريخچه ي عكاسي در ايران

    3 سال پس از پيدايش عكاسي  اين هنر- صنعت دردسامبر 1842 ( اسفند 1221 ه.ش) به ايران وارد شد. ناصرالدين شاه به اين فن علاقه ي بسيار داشت وخود نبز عكاسي مي كرد.   

نخستين ها در عكاسي ايران....        

نخستين عكاسي در ايران : برخي از پژوهشگران از تاريخ عكاسي ايران نخستين مرد عكاس ايراني را شاهزاده ملك فاسم ميرزا دانسته اند كه به روش داگرو تيپ روي صفحه نقره عكاسي مي كرد. عده اي نيز ناصرالدين را به علت علاقه ي فراوان به اين فن ازآغاز گران ايراني فن عكاسي بر شمرده اند. ناصرالدين عكاسي را از يك عكاس فرانسوي بنام فرانسيس كارلهيان آمووختكه به همراه فرخ خوان امين الدوله براي آموزش و ترويج عكاسي به ايران آمده بود. اعتمادالسلطنه در كتاب خاطر اتش بارها به عكاسي شاه اشاره كرده است. در آلبوم خانه ي كاخ گلستان نيز عكاسي هاي بسياري موجود است كه عكس برداري آنها را ناصرالدين شاه انجام داداه است. آقا رضا عكاس باشي- حسنعلي عكاس- آقا يوسف عكاس- امير جلال الدوله قاجار- ميرزااحمد صنيع السلطنه- ابولقاسم بن محمد تقي نوري- ميرزا ابراهيم خان عكاس باشي-  آنتوان خان سوريوگين- عبدالله قاجار- از ديگر عكاسان پر كارو نامدار در دوران قاجار به شمار مي آيند كه نمونه آثار آنان در ميان مجموعه هاي باقيمانده از دوره ي قاجار به فراواني ديده مي شود نخستين عكاس خانه هي كه توانست در شب عكسبرداري كند وبراي آن تبليغ كند عكاسخانه ي محمد جعفر خادم- نزديك چهار راه حسن آباد بود ( تا آن زمان بجز در روز و در نور آفتاب عكس گرفتن مقدور نبود ) وي با بكارگيري نور مصنوعي چراغهاي الكتريكي توانست در عكاس خانه ي خود امكان عكسبرداري در محيط بسته عكاسخانه را در روز وشب فراهم كند. عكسبرداري به اين روش به سبب بكارگيري نيروي الكتريسيته بسيار گران وتقريباً 3 برابر قيمت عكس هايي بود كه در نور روز گرفته مي شد.

چو ايران مباشد تن من مباد

استاد بزرگ بي بديل حكيم ابوالقاسم فردوسي طوسي حماسه سراي بزرگ ايران ويكي از شاعران مشهور عالم و ستاره ي درجشنده ي آسمان ادب فارسي واز مفاخر نامي ملت ايرام است. محل تولد او قريحه ي باز از قرا ناحيه طابرن طوس بود يعني همان جايي كه امروز آرامگاه اوست. او در اين ده در حدود سال 329-330 هجري در خانواده اي از طبقه ي دهقانان چشم به جهان هستي گشود.        

فردوسي به خاطر تعلق به اين طبقه از جامعه از تاريخ ايران و سر گذشت نياكان خويش آگاهي داشت. به ايران عشق مي ورزيد – به ذكر افتخارات علاقه داشت- وي از خانداني صاحب تكلف و ضياع و عقار بود وبه قول نظامي عروضي صاحب چهار مقاله  در ديه باژ (( شوكتي تمتم داشت وبه دخل آن ضياع از امثال خود بي نياز بود .)) ولي اين بي نيازي پايدار نماند. زيرا او همه ي سود- هاي مادي خويش را به كناري نهاد و وقتي تاريخ ميهن خود و افتخارات گذشته ي آن ر در خطر نيستي و فراموشي يافت خود را به احيا تاريخ گذشته ومصروف داشت و از بلاغت و فصاحت معجزه آساي خود در اين راه ياري يافت. به تهيدستي نينديشيد  سي سال رنج برد به هيچ روي حتي در مرگ پسرش  از ادامه ي كار باز نايستاد تا شاهنامه را با همه ي رونق وشكوه و جلالش جاودانه براي ايراني مي خواست جاودان باشد باقي گذاشت و امروز به خود مي باليمكه اهل اين خاكيم و فردوسي از ماست.   

آبانگان

آب در اوستا آپ (Ap)، در پارسي باستان، آپي (Api)  و در پهلوي آپ (Ap) خوانده مي شده است. دهمين روز از هر ماه و هشتمين ماه سال را به نام ايزد آب ها، آبان، خوانده اند و جشن آبانگان را در همين روز برگزار مي كنند.

آب مانند آتش، هوا و خاك نزد ايرانيان سپندينه (مقدّس) و آلودن آن گناه بوده است.[1] بخش هاي فراواني از اوستاي كنوني در ستايش آب است. نزديك به چهل بار در اوستا واژه ي «آبان» كه به معني پاسبان آب است (و در همه جا اين واژه به صورت جمع، نگهبان آب ها) آمده است. امّا در اوستا دو ايزد براي آب در نظر گرفته اند؛ يكي اَپام نَپات (Apam-napat) و ديگري آناهيتا. اپام نپات ويژگي هاي جالب توجهي دارد، نيرومند و بلند بالا است، اسب هاي چالاك دارد و مانند اهرمزد و مهر داراي لقب سرور است. شاخص ترين جايي كه از اپام نپات  (نوه ي آب ها) سخن به ميان آمده است، زامياد يشت است. به جز از اين يشت، در برخي ديگر يشت هاي كهن نيز از اپام نپات ياد شده است امّا اين ايزد يشت مخصوص خود ندارد، بعد ها تحت تاثير مهر از اهميت اپام نپات چنان كاسته مي شود كه ديگر از او سخني به ميان نمي آيد. در اين دوران آناهيتا جاي اپام نپات را مي گيرد.

آبان يشت، يكي از يشت هاي بسيار بلند اوستا و متعلق به آناهيتا است. انچه در آبان يشت آمده است مي توان به دو بخش كرد كه يكي توصيف و ستايش آناهيتا است و بخش ديگر نام نامه اي از پادشاهان و نامداراني است كه آناهيتا را ستوده اند و از او ياري خواسته اند.[2]

از آناهيتا در اوستا با نام اَردوي  سورَ اَناهيتَ (Ardvi-sura-anahita) ياد شده است. اردوي به معني بالنده و فزاينده است[3] و سور هم ريشه است با نام خاص سورن در زبان هاي پهلوي و ارمني به معني نيرومند و اناهيت مركب است از پيشوند نفي اَ (a) و ناهيت (Nahita) به معني پليد و ناپاك، و اناهيتا به معني نيالوده و بي آلايش و پاك است و اين صفت آب ها و رود ها است كه پاك و فزاينده و زورمند هستند.

در فقرات 101 و 102 آبان يشت آمده است كه در كنار هر يك از رود ها و درياها، در كاخ با شكوهي كه بر روي هزار پايه قرار گرفته است و هزار ستون زيبا و يكصد پنجره ي درخشان دارد، صفه اي، بستري زيبا و خوش بو، آراسته به بالش ها، گسترده شده است. اين كاخ بلند و با شكوه از آن دختري زيبا جوان، برومند و خوش اندام است كه كمري زرين بر ميان بسته است.

در سنگ نوشته هاي اردشير دوم هخامنشي، در شوش و همدان، چندين بار نام اناهيتا در كنار اهرمزد و مهر آمده است كه شاه از آن ها در خواست پشتيباني كرده است.[4]  از زمان اين پادشاه به بعد، اناهيتا اهميت بيشتري يافت و تنديسه هايي از وي در پرستشگاه ها گذاشته شد و بسياري از آتشكده هاي بزرگ به اين ايزد ختصاص يافتند و نيز از اين زمان به بعد بود كه اناهيتا به صورت بانو و نگهبان شهر در آمد و پيكر تراشي ها و تاج كنگره داري به سان كنگره ي باروري شهر بر سر وي قرار گرفت. بنابر روايت پلوتار، پادشاهان هخامنشي در پرستشگاه اناهيتا تاج گذاري مي كردند و گويا اين سنت در دوران ساساني نيز ادامه يافت. به همين دليل است كه در نقش رستم، شاه نرسه حلقه ي پادشاهي از آناهيتا مي گيرد و يا در طاق بستان، اناهيتا به پيروز، شاه ساساني، حلقه ي پادشاهي مي بخشد.

از آن جا كه آناهيتا در باور هاي ايرانيان باستان به شكل دختر تصور مي شده است، معابد اناهيتا را پس از اسلام، قلعه ي دختر هم مي ناميدند و هنوز هم خرابه هاي آن به نام قلعه دختر يا چهل دختران يا پل دختر است. از جمله معابد اناهيتا، معبد اناهيتا در كنگاور كرمانشاه است.[5]

علاوه بر شهر هاي ايران پرستشگاه هاي اناهيتا را مي توان در تمام گستره اي كه زماني ايران زمين خوانده مي شده است، يافت. آگاتانژ در تاريخ باستان ارمنستان به پرستش گاهي اشاره مي كند كه در زمان تيرداد شاه در نزديكي روستايي به نام اِرِز (Erez)، متعلق به انهيتا بوده است. در ميان ارمنيان، هنوز هم در ورز دهم فروردين جشن گل، در ستايش اناهيتا برگزار مي شود. در اين روز كه هما آبان روز و فروردين ماه است، جوانان تاجي از گل بر سر مي گزارند و دسته اي از شاخه هاي بيد در دست مي گيرند، يا به يكديگر گل هديه مي دهند.

زرتشتيان كرمان نيز در روز دهم فروردين ماه جشني برا مي كنند و آن را «ابرو جشن» (Abru jashn) مي نامند. امّا جشني كه در آبان روز و آبان ماه، آبانگان، برگزار مي شود را «آبان رو» مي خوانند.

ابوريحان بيروني در آثارالباقيه درباره ي آبانگان مي نويسد:«در اين روز زو پسر تهماسب به شاهي رسيد و مردمان را به حفر انهار و تعمير آن امر كرد.»

معمول است كه مردمان اين جشن را در كنار جوي هاي اب و يا رود خانه هاي برگزار كنند و به به شادي بگذرانند.

گرفته شده از فصل نامه ي جشن كتاب شماره ي 2

به كوشش معين صادقيان (09356216208) (ms50952@yahoo.com)