تصحيح شاهنامه 
  
 خالقي مطلق      
  
 برگرفته از: خبر گزاري مهر  
  
  
 
  
 شاهنامه براي ايرانيان ، تاريخ است نه افسانه
خبر گزاري "مهر": دکتر "جلال خالقي مطلق" چهره نام آشناي عرصه ادبيات و زبان فارسي است . وي هم اکنون در کشور آلمان ساکن و مدت 34 سال است که در حال تصحيح شاهنامه است . بدون شک در آينده اي نه چندان دور در مورد او و تصحيح شاهنامه بيشتر مي شنويم . در مورد تصحيح شاهنامه با وي گفت و گويي انجام داده ايم که مي خوانيد .

- مهر: چه ويژگيهايي در تصحيح خود مي بينيد که در تصحيح هاي گذشته به آن توجه نشده است ؟
* دکتر جلال خالقي مطلق : ويژگيهاي کار من چند نکته است .از جمله اينکه، من پيش از آغاز تصحيح شاهنامه حدود 10 سال نسخه هاي موجود از شاهنامه را در سراسر جهان موردبررسي قرار داد ه ام. در ابتدا 50 نسخه را بررسي کردم و از اين ميان 15 نسخه را انتخاب ودر کار خود از آنها سود بردم . البته تمام اين نسخه هارا به طور کامل و دقيق مطالعه کرده ام و

شاهنامه حماسه ملی است استثنایی ، و هنری نیست که همانند سایر هنر هایی چون ، شعر، مو سیقی ، قصه ، نمایش ، معماری ، مجسمه سازی و ... همواره در درازای تاریخ وجو د داشته باشد و یا اکنون و چه بسا در آینده نیز به آسانی پدیدار شود .  حماسه ملی محتوایی عمیقاً سیاسی_ فرهنگی دارد . که تنها هنگام کوشش قوم برای تشکیل یک ملت و یا هنگام آسیب دیدن و تجزیه شدید روح و مظاهر ملی پدیدار می شودتا به شکل گیری و یا تشکیل مجدد ارگانیزم واحدی به نام جامعه ملی یاری رساند. (1)

بناهای آباد گردد خراب                 زباران از تابش آفتاب

پی افکندم از نظم کاخی بلند                که از باد و باران نیابد گزند

   بدین نامه در عصر ها بگزرد          همی خواندش هر که داردخرد

پی افکندم در (نظم) خود از همان آغاز (نظام )و سامان دادن ، پراکنده (نثر) را به رشته کشیدن و از ریختن و گسیختن رهاندن است زبان به بنایی نظام یافته (نظم) بنا می شود . آن هم به صورت کاخی بلند . پیداست که شاعر از کار خود تصوری بزرگ ومعمارانه دارد ؛ تصور نقشه داشتن ، شالوده ریختن ، بر افراشتن در و دیوار و بی گزند ماندن از باد و باران ، پناه گرفتن در خانه زبان و در زبان زیستن .

پس از فرو ریختن ساسانیان و درنگی دراز ، در آخرهای پادشاهی  ساما نیان تارریخ ایران بار دیگری پی افکنی و بنا میشود. منتها این بار نه بدست پادشاهی چون اردشیر، بلکه بدست شاعری چون فردوسی، همچون کاخی بلند و با شکوه.

محسن ( آریو برزن) _ اورداد شاهین شهر

(1)- مرتضی ثاقب فر _ شاهنامه فردوسی و فلسفه ی تاریخ ایران. 

حقایق شاهنامه:

شاهنامه فردوسی بزرگترین منظومه حماسی و تاریخی ایران بلکه جهان است . فردوسی در جوانی علاقۀ فراوانی به نظم  داستا نهای کهن داشت و پس از آنکه گشتاسب نامه دقیقی را دید بسیار مایل گشت که کار او را دنبال کند. یکی از دوستان او را یاری کرد و نسخه ای از شا هنامه ابو منصوری برایش فراهم کرد. و او با شوق عظیم(بزرگ) کار را شروع کرد تاریخ شروع شاهنامه فردوسی در حدود سالهای 370 و 371 و تاریخ پایانش در حدود 400 هجری است . فردوسی خود به سی  سال رنجی که در نظم شاهنامه تحمل کرده است . اشاره می کند . فردوسی پس از پایان شاهنامه چندین بار در آن تجدد نظر کرد . بعضی ابیات را تصحیح کرده یا چیزی بر آن افزوده است . فردوسی در نقل داستان ها امانت بسیار به کار برده است و هرگز احساس و تعصب شخصی را دخالت نداده و به جعل داستانی نپرداخته و به حماسۀ ملی ایران دست نبرده و در اصل مطلب تصرفی نکرده است ، اما در بیان مطلب و توصیف مناظر و وصف میدان های جنگ و بیان احساسات و عواطف انسانی بسیار زبر دستی نشان داده است.

مهمترین ماخذ فردوسی همین شاهنامه ابو منصوری است . ولی در بعضی از داستا ن های منفرد از شاهنامۀ ابو منصوری استفاده نکرده است. مانند داستان بیژن و منیژه ، رزم رستم و اکوان دیو ، داستان رستم و سهراب . فردوسی داستانهای پراکنده ای به دست آورده است و آنها را به نظم کشیده و در جای جای شاهنامه گنجانده است.

محسن(آریو برزن)

کاوه آهنگر: فریاد مردم زمان خویش

به نام خداوند جان و خرد                کزین برتر اندیشه بر نگذرد

روزگار همیشه به کام مردم خویش خوش نیست و این قانون طبیعت است. که در کنار هر خوبی بدی نیز جای می گیرد. وهمین طور در زمان کاوه آهنگر زمانه بدین سان شکل میگیرد که این بار پادشاهی از شاگردان اهریمن بر مردم بینواکه زندگی خود را درپس پرده های حکومت شاهنشاهان می بینند شکل میگیرد.

این پا دشاه ستمگر که مار نماد و پیکره اوست کسی نیست جزء ضحاک یا همان دهاک که در اصل اژی دهاک می باشد که شاید در ظاهر شبیه به اژدها نباشد اما خو و منش خویش را به جرئت می توان گفت که از از این موجود گرفته و اهریمن که رنگ و نقاب بسیار دارد در برابر ضحاک ایم بار به شکل معلم و خوالیگر در می آید . و تعلیمات خویش را به ضحاک میدهد و نشان خویش که بوسۀ اهریمنی اوست بر شانه های ضحاک میزند تا حضور خود را این بار در شکل مار در وجود و تن ضحاک بر همگان آشکار سازد.

اما ایزد منان آنقدر لطف و محبت دارد که همیشه به مثال اولین جمله خیر و نیک را در کنار هم می آفریند و فریدون را نماد خیر و خوبی میکند برای مردم اما نه به همان گونه ای که مردم شاهد ستم هستند خوبی را نیز ببینند. و این گونه بود که فریدون در شرایطی سخت رشد کرد اما برای تحقق حق به نیرویی دیگر برای این کار لازم بود . و این پیشامد هیچگاه رخ نمیداد تا اینکه همۀ مردم  تن به نابودی بدی در دهند. و این جا بود که ارزش های انسانی جلوه نمایی نمود در سایۀ انسانیت کاوه. و این شد که آنرا خواندند فریاد زمانه خویش...........................

محسن(آریو برزن)

به نام خداوند ج